Series ĐGNL BCA 2025 #6: Giải mã Mã đề CA1 ĐGNL BCA Cách ôn Ngữ văn Lịch sử

Như Mẹ Thỏ đã chia sẻ trong bài viết Giải mã Mã đề CA1 ĐGNL BCA: Trọng tâm Toán, Lý & Phương pháp ôn, Thỏ Anh đã lựa chọn mã đề CA1 với các môn tự luận là Toán, Lý, Hóa. Tuy nhiên, nhiều bạn vẫn băn khoăn về việc ôn tập Ngữ văn và Lịch sử, đặc biệt là trong phần Tư duy tổng hợp của mã đề CA1, hoặc đơn giản là muốn cải thiện điểm các môn xã hội vốn không phải thế mạnh.

1. Ngữ văn và Lịch sử trong cấu trúc Mã đề CA1: Nằm ở đâu?

Trước hết, Mẹ Thỏ cần làm rõ: Nếu con thi mã đề CA1 (Toán, Lý, Hóa), các môn Ngữ văn và Lịch sử **không phải là phần tự luận chuyên sâu** như đối với mã đề CA3 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) hay CA4 (Ngữ văn, Lịch sử, GDCD). Thay vào đó, kiến thức liên quan đến Ngữ văn và Lịch sử sẽ xuất hiện trong **Phần I: Tư duy tổng hợp (Trắc nghiệm)**, cụ thể ở hai tiểu mục:

• Tư duy định tính (ngôn ngữ): Đây là nơi kiểm tra khả năng đọc hiểu, phân tích văn bản, kỹ năng dùng từ, đặt câu, và nắm bắt ý nghĩa của các đoạn văn. Mặc dù không phải là “Văn học” theo nghĩa truyền thống, nhưng phần này yêu cầu thí sinh có năng lực ngôn ngữ tốt.
• Hiểu biết xã hội: Đây chính là phần chứa đựng các câu hỏi về Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Pháp luật, và các vấn đề thời sự. Các câu hỏi Lịch sử thường là những sự kiện, nhân vật, mốc thời gian quan trọng của Việt Nam, không quá chi tiết nhưng đòi hỏi sự ghi nhớ và hiểu biết cơ bản.

Như vậy, dù không phải là môn thi chính ở phần tự luận, kiến thức Ngữ văn và Lịch sử vẫn đóng góp vào 30 điểm của phần Tư duy tổng hợp. Với một kỳ thi cạnh tranh như ĐGNL Bộ Công an, từng điểm số đều quý giá. Đặc biệt, nếu con có “nỗi ác mộng” với Lịch sử như Thỏ Anh, thì việc ôn tập một cách có chiến lược cho phần này là cực kỳ cần thiết.

—

2. Nỗi ác mộng môn Lịch sử của Thỏ Anh và bài học kinh nghiệm

Thỏ Anh là một cậu bé có tư duy logic rất tốt, con thường dành rất nhiều thời gian để giải các bài toán khó, hay nghiền ngẫm những định luật vật lý phức tạp. Môn Ngữ văn, con cũng có khả năng cảm thụ và phân tích tốt, đặc biệt là văn nghị luận. Tiếng Anh thì con học từ bé nên cũng khá tự tin. Tuy nhiên, Lịch sử lại là một câu chuyện khác.

Những năm học THPT, Thỏ Anh thường chỉ học Lịch sử một cách đối phó, ghi nhớ các sự kiện một cách rời rạc, không có hệ thống. Con cho rằng chỉ cần tập trung vào các môn Toán, Lý, Hóa, Văn, Anh là đủ cho các kỳ thi. Khi chuẩn bị cho ĐGNL Đại học Quốc gia Hà Nội (HSA), phần Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội tổng hợp có yêu cầu rất rộng, nhưng Thỏ Anh vẫn chưa thực sự đầu tư vào Lịch sử vì nó chỉ chiếm một phần nhỏ và không phải là môn chính. Kết quả là, ở một số đề thi thử HSA, con thường bị mất điểm đáng tiếc ở các câu hỏi liên quan đến Lịch sử, hoặc phải “đánh lụi” vì không có kiến thức chắc chắn.

Khi chuyển sang ôn thi ĐGNL Bộ Công an, Mẹ Thỏ và Thỏ Anh nhận ra rằng phần “Hiểu biết xã hội” trong ĐGNL BCA có trọng số quan trọng hơn, và các câu hỏi Lịch sử tuy không quá khó nhưng đòi hỏi sự bao quát. Thỏ Anh bắt đầu cảm thấy lo lắng khi những “lỗ hổng” về Lịch sử dần hiện rõ. Từ đó, con mới nhận ra rằng, dù là môn phụ hay phần nhỏ, thì mọi kiến thức đều quan trọng và cần được ôn tập nghiêm túc.

Bài học kinh nghiệm của Thỏ Anh là: **Không chủ quan với bất kỳ phần kiến thức nào**, dù đó là môn không phải thế mạnh hay chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Mọi điểm số đều có thể tạo nên sự khác biệt trong một kỳ thi cạnh tranh.

—

3. Phương pháp ôn tập Ngữ văn & Lịch sử cho Mã đề CA1 (và các mã đề khác)

3.1. Đối với phần Tư duy định tính (Ngữ văn – liên quan đến ngôn ngữ)

Phần này không yêu cầu phân tích tác phẩm văn học sâu sắc, mà tập trung vào kỹ năng sử dụng và hiểu ngôn ngữ.

• Đọc hiểu nhanh:
  • Luyện đọc các đoạn văn, bài báo ngắn: Tập trung vào việc xác định ý chính, luận điểm, mục đích của đoạn văn. Đọc nhiều thể loại (khoa học, xã hội, văn học) để làm quen với các phong cách diễn đạt khác nhau.
  • Gạch chân từ khóa: Khi đọc đề, gạch chân các từ khóa, cụm từ quan trọng để không bị lạc hướng.
  • Tóm tắt ý: Sau khi đọc một đoạn văn, tập thói quen tóm tắt lại bằng vài gạch đầu dòng để kiểm tra khả năng nắm bắt thông tin.
• Kiến thức Ngữ pháp & Từ vựng Tiếng Việt:
  • Ôn lại các kiến thức cơ bản: Các lỗi sai thường gặp về dấu câu, chính tả, cách dùng từ, đặt câu, liên kết câu/đoạn văn.
  • Tìm hiểu các biện pháp tu từ cơ bản: Ẩn dụ, so sánh, điệp ngữ… để nhận diện trong các đoạn văn.
  • Luyện tập các bài tập điền từ, sửa lỗi sai: Trong sách giáo khoa hoặc các tài liệu ôn thi THPT.
• Kỹ năng suy luận ngôn ngữ:
  • Luyện các bài tập logic ngôn ngữ: Những câu hỏi yêu cầu suy luận từ các thông tin được cung cấp trong văn bản.
  • Phân tích mục đích của người viết: Xác định xem tác giả muốn thông báo, thuyết phục, giải trí hay cảnh báo.

Ví dụ thực tế của Thỏ Anh: Con thường đọc các bài xã luận trên báo, hoặc các đoạn trích từ sách khoa học thường thức, sau đó tự đặt câu hỏi về ý chính, cách lập luận của tác giả. Việc này giúp cải thiện đáng kể khả năng đọc hiểu và tư duy phản biện ngôn ngữ.

3.2. Đối với phần Hiểu biết xã hội (Lịch sử – và các kiến thức xã hội khác)

Đây là phần mà “nỗi ác mộng môn Lịch sử” của Thỏ Anh bắt đầu được “giải quyết”. Mặc dù không phải tự luận chuyên sâu, nhưng các câu hỏi trắc nghiệm trong phần này có thể bao quát rộng, đòi hỏi kiến thức tổng quát và khả năng ghi nhớ.

• Hệ thống hóa kiến thức Lịch sử Việt Nam (Trọng tâm):
  • Giai đoạn quan trọng: Tập trung vào các mốc thời gian lịch sử quan trọng của Việt Nam (Lịch sử cận đại và hiện đại, từ thế kỷ XX đến nay). Ví dụ: Cách mạng tháng Tám, kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, giai đoạn đổi mới.
  • Các nhân vật lịch sử tiêu biểu: Tên tuổi, vai trò và đóng góp của các lãnh tụ, anh hùng dân tộc, nhà cách mạng.
  • Các sự kiện lớn: Ngày thành lập Đảng, ngày Quốc khánh, các chiến dịch lớn (Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh)…
  • Không học thuộc lòng máy móc: Thay vì cố gắng học thuộc lòng từng câu chữ, hãy cố gắng hiểu bản chất sự kiện, nguyên nhân, diễn biến, kết quả và ý nghĩa lịch sử. Móc nối các sự kiện với nhau để tạo thành dòng chảy.
• Cập nhật kiến thức Pháp luật cơ bản:
  • Các văn bản pháp luật quan trọng: Hiến pháp, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Giao thông đường bộ, Luật Phòng chống ma túy, Luật Công an nhân dân… (những nội dung cơ bản, phổ biến).
  • Quyền và nghĩa vụ công dân: Hiểu rõ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân Việt Nam.
• Nắm bắt vấn đề thời sự:
  • Theo dõi tin tức chính thống: Đọc báo, xem thời sự trên VTV, VTC… để nắm bắt các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội nổi bật trong nước và quốc tế.
  • Tìm hiểu các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước: Đặc biệt là những chính sách liên quan đến an ninh, quốc phòng, phát triển đất nước.
• Phương pháp học hiệu quả:
  • Sơ đồ tư duy (Mindmap): Để hệ thống hóa các mốc thời gian, sự kiện, nhân vật một cách trực quan, dễ nhớ.
  • Học nhóm: Thảo luận cùng bạn bè về các sự kiện, vấn đề xã hội để củng cố kiến thức và nghe các góc nhìn khác.
  • Xem phim tài liệu lịch sử, đọc sách: Giúp kiến thức đi vào một cách tự nhiên, dễ nhớ hơn là chỉ đọc sách giáo khoa khô khan.
  • Làm trắc nghiệm tổng hợp: Tìm các bộ đề trắc nghiệm tổng hợp có phần hiểu biết xã hội để luyện tập.

—

4. Kết hợp ôn tập ĐGNL BCA và Tốt nghiệp THPT

Việc ôn tập cho ĐGNL Bộ Công an, đặc biệt là mã đề CA1, có rất nhiều điểm tương đồng với kỳ thi Tốt nghiệp THPT, nhưng cũng có những điểm khác biệt cần lưu ý. Mẹ Thỏ luôn khuyến khích các con tận dụng tối đa sự chồng chéo này:

• Nền tảng kiến thức: Kiến thức cơ bản của các môn Toán, Lý, Hóa, Ngữ văn, Lịch sử đều là nền tảng chung cho cả hai kỳ thi. Nắm vững chương trình THPT là ưu tiên hàng đầu.
• Kỹ năng đọc hiểu và tư duy: Các kỹ năng được rèn luyện cho phần thi ĐGNL (tư duy logic, đọc hiểu nhanh, phân tích thông tin) sẽ rất hữu ích cho các bài thi trắc nghiệm của kỳ thi Tốt nghiệp THPT.
• Bổ trợ lẫn nhau: Việc ôn tập các môn tự luận chuyên sâu cho ĐGNL BCA giúp củng cố kiến thức cho phần trắc nghiệm trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT. Ngược lại, việc ôn các môn xã hội cho kỳ thi Tốt nghiệp THPT (hoặc các mã đề khác của ĐGNL) sẽ giúp các con làm tốt phần Hiểu biết xã hội trong ĐGNL BCA.

Thỏ Anh, từ “nỗi ác mộng” Lịch sử, đã học được rằng sự chủ quan là kẻ thù lớn nhất của mọi sĩ tử. Con bắt đầu dành thời gian đều đặn mỗi ngày để đọc tin tức, tìm hiểu về các sự kiện lịch sử qua nhiều nguồn khác nhau, không chỉ sách giáo khoa. Điều này giúp con không chỉ cải thiện điểm số mà còn mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh.

—